MHŞ Hakimlərin və Vəkillərin Müstəqilliyi üzrə BMT-nin Xüsusi Məruzəçisinə Şikayət Məktubu Təqdim Edib

10 oktyabr 2025-ci il tarixində Müstəqil Hüquqşünaslar Şəbəkəsi (MHŞ) Azərbaycan Respublikasında “Vəkillər və vəkillik fəaliyyəti haqqında” Qanuna təklif olunan dəyişikliklərlə bağlı BMT-nin Hakimlərin və Vəkillərin Müstəqilliyi üzrə Xüsusi Məruzəçisinə ətraflı hüquqi rəy daxil olmaqla 10 səhifəlik əsaslandırılmış şikayət məktubu (letter of allegation) təqdim edib. Təqdimatda qeyd olunur ki, təklif edilən dəyişikliklər hüquq peşəsinin müstəqilliyini, özünüidarəetmə mexanizmlərini və institusional muxtariyyətini daha da zəiflətməyə xidmət edir.

Repressiv mühitlərdə müstəqil hüquqşünaslar hüquq ictimaiyyətinin sayca az, lakin xüsusilə təsirli və prinsipial hissəsini təşkil edirlər. Onlar çox vaxt faktiki olaraq dövlət nəzarəti və təzyiqi altında saxlanılan şəxslərin müdafiəsini həyata keçirərkən azadlıqlarını və peşəkar gələcəklərini riskə atırlar. Məhkəmə müstəqilliyinin və hakimiyyət bölgüsünün zəif olduğu sistemlərdə dərhal ədalətin təmin olunması hər zaman mümkün olmasa da, müstəqil hüquqşünaslar pozuntuların sənədləşdirilməsi, sistemli hüquq pozuntularının ifşa edilməsi və gələcək hüquqi və tarixi hesabatlılıq üçün hüquq üçün əhəmiyyətli sübutların və sənədlərin qorunması baxımından həlledici rol oynayırlar.

Azərbaycanda son on il ərzində vətəndaş cəmiyyəti, media və siyasi fəallığa qarşı həyata keçirilən genişmiqyaslı repressiyalar getdikcə daha çox hüquq peşəsini də hədəf almışdır. Son illərdə bir sıra tanınmış insan hüquqları vəkillərinin əsassız həbsləri, onlara qarşı sui-istifadə xarakterli intizam icraatları, vəkillik fəaliyyətinin dayandırılması və cinayət təqibləri müşahidə olunmaqdadır. Buna baxmayaraq, təklif olunan yeni qanun dəyişiklikləri Vəkillər Kollegiyası üzərində icra hakimiyyətinin təsir imkanlarını gücləndirmək, peşə daxilində mövcud demokratik təminatları zəiflətmək və effektiv hüquqi yardım imkanlarını məhdudlaşdırmaq riskləri yaradır.

MHŞ-nin müraciətindən sonra BMT-nin Hakimlərin və Vəkillərin Müstəqilliyi üzrə Xüsusi Məruzəçisi qaldırılan məsələlərlə bağlı Azərbaycan Hökumətinə rəsmi kommunikasiya ünvanlamışdır. 15 dekabr 2025-ci il tarixində dərc edilmiş bu kommunikasiya təklif olunan dəyişikliklərin beynəlxalq standartlarla, o cümlədən BMT-nin “Vəkillərin Roluna dair Əsas Prinsipləri” (1990) ilə uyğunluğu barədə suallar qaldırır və səlahiyyətli orqanlardan müvafiq izahat təqdim olunmasını xahiş edir.

Müstəqil Hüquqşünaslar Şəbəkəsi hüquq peşəsinin institusional müstəqilliyinin qorunmasını, hüququn aliliyinin və ədalətli məhkəmə təminatlarının əsas sütunlarından biri kimi müdafiə etmək istiqamətində fəaliyyətini davam etdirir.

Müvafiq Sənədlər:

• MHŞ-nin İddia Məktubu (10 oktyabr 2025) – İngilis dilində
• BMT Xüsusi Məruzəçisinin Müraciəti (15 dekabr 2025) – İngilis dilində